Tin tức 24 giờ - Gần đây việc các nhà thầu Trung Quốc liên tục thắng thầu các dự án tại Việt Nam với lý do bỏ giá thấp để thắng thầu khiến dư luận lo ngại về chất lượng công trình. Liệu đây có phải lý lý do thực sự?
Gói thầu cấp ống gang dẻo cho dự án nước sạch Sông Đà giai đoạn 2 tổ
chức lựa chọn nhà thầu ra sao? Đã có 21 nhà thầu mua hồ sơ mời thầu gói
thầu cung cấp ống gang dẻo cho dự án nước sạch sông Đà giai đoạn 2,
nhưng khi nộp hồ sơ chỉ còn lại 4. Sau đó có hai hồ sơ không hợp lệ, một
hồ sơ không đạt, chỉ còn Công ty TNHH ống gang dẻo Xinxing (Trung Quốc)
trúng thầu.
Ông Nguyễn Hồng Chung - Chuyên gia đấu thầu cao cấp, Tư vấn trưởng Trung tâm Tư vấn và hỗ trợ đấu thầu Davilaw.
Để làm rõ vấn đề này, Báo Công lý đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Hồng Chung, Chuyên gia đấu thầu cao cấp - Tư vấn trưởng Trung tâm Tư vấn và hỗ trợ đấu thầu Davilaw.
Theo ông Nguyễn Hồng Chung, việc lựa chọn nhà thầu trúng thầu không chỉ
căn cứ vào việc nhà thầu bỏ giá dự thầu thấp. Muốn làm rõ điều đó chúng
ta cần hiểu đúng bản chất của việc đấu thầu là lựa chọn được nhà thầu
đáp ứng được năng lực, kinh nghiệm, có đề xuất kỹ thuật và tài chính đáp
ứng yêu cầu của hồ sơ mời thầu (HSMT).
Xét ở góc độ khác thì đấu thầu như một cuộc thi, chủ đầu tư (bên mời
thầu) là người tổ chức cuộc thi, ra đề bài thi (HSMT), tổ chức chấm và
lựa chọn ra thí sinh tốt nhất (xếp thứ nhất) vào thương thảo hợp đồng.
Các nhà thầu là các thí sinh tham dự cuộc thi, làm bài dự thi (hồ sơ dự
thầu) theo đúng đề bài và tuân thủ luật của cuộc thi là pháp luật về đấu thầu. Theo đó, việc nhà thầu chào giá dự thầu thấp chưa phải là yếu tố quyết định của việc lựa chọn nhà thầu.
Theo quy định của pháp luật về đấu thầu hiện hành, điều kiện để xét
duyệt trúng thầu là (i) có hồ sơ dự thầu (HSDT) hợp lệ (ii); có năng lực
và kinh nghiệm đáp ứng yêu cầu (iii); có đề xuất kỹ thuật đáp ứng yêu
cầu và yếu tố cuối cùng mới xem xét đến đó là đánh giá về đề xuất tài
chính của nhà thầu theo phương pháp quy định trong HSMT. Cuối cùng là
nhà thầu xếp hạng thứ nhất được mời vào thương thảo hợp đồng.
Nhiều hồ sơ thầu nhưng chỉ một hồ sơ đủ điều kiện
Như vậy, trở lại với vấn đề mà dư luận đang quan tâm là việc nhà thầu
Trung Quốc chào giá dự thầu thấp để trúng thầu trong một cuộc đấu thầu
rộng rãi quốc tế công khai là do họ có HSDT đáp ứng được các yêu cầu
trong HSMT.
Vậy nguyên do nào khiến nhà thầu Trung Quốc trúng thầu trong khi chất
lượng sản phẩm không đảm bảo như dư luận phản ánh thời gian qua?
Thứ nhất, công tác lập, thẩm định và phê duyệt HSMT (ra đề bài) chưa đáp ứng yêu cầu, hay nói cách khác là yếu.
Khi lập HSMT, chủ đầu tư cần căn cứ dự án được duyệt đưa ra các yêu cầu, tiêu chuẩn kỹ thuật, công nghệ cũng như các tài liệu chỉ dẫn kỹ thuật phù hợp với tính chất quy mô của gói thầu.
Tuy nhiên, các chủ đầu tư thường không coi trọng, không có chuyên gia
kỹ thuật xem xét kỹ lưỡng trước khi đưa vào HSMT, hoặc bị chính nhà thầu
lừa giới thiệu chào công nghệ không phù hợp hoặc đã quá cũ. Hoặc chủ
đầu tư khi lập HSMT đã cố ý đưa ra các điều kiện nhằm hạn chế sự tham
gia của các nhà thầu...
Dự án đường sắt trên cao Cát Linh-Hà Đông do tổng thầu Trung Quốc đảm nhận
Ngoài ra, nguyên nhân có thể do HSMT chưa lựa chọn phương pháp đánh giá
về tài chính phù hợp để hạn chế việc nhà thầu cố tình chào giá dự thầu
thấp thì thường sử dụng phương pháp đánh giá về tài chính theo phương
pháp giá đánh giá. Tức là ngoài giá dự thầu sau khi đã sửa lỗi, hiệu
chỉnh sai lệch còn cộng với các yếu tố để quy đổi trên cùng một mặt bằng
cho cả vòng đời sử dụng của hàng hóa, công trình. Giá đánh giá dùng để
xếp hạng hồ sơ dự thầu đối với gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp và gói
thầu hỗn hợp, nhà thầu có giá đánh giá thấp nhất được xếp hạng thứ
nhất, khi đó nhà thầu có giá dự thầu thấp nhất chưa chắc đã xếp thứ
nhất.
Hiện trường vỡ đường ống nước Sông Đà lần thứ 15 (Ảnh: Nguyễn Hưởng)
Thứ hai, một yếu tố có thể dẫn đến chất lượng gói thầu không
đảm bảo chất lượng là việc thương thảo hoàn thiện và quản lý hợp đồng
sau khi ký kết.
Hợp đồng là sự thoả thuận giữa chủ đầu tư và nhà thầu trúng thầu - văn
bản quan trọng nhất để các bên tuân thủ và ràng buộc trách nhiệm pháp
lý, nhưng hầu như khâu thương thảo và hoàn thiện hợp đồng chưa được các
chủ đầu tư chú trọng. Chỉ căn cứ các mẫu hợp đồng sẵn có điền thông tin,
không có các chuyên gia pháp lý, luật sư, chuyên gia kỹ thuật tham gia
thương thảo hợp đồng, dẫn đến khi hợp đồng được ký kết và thực hiện tận
dụng các kẽ hở của hợp đồng mà nhà thầu thực hiện không đảm bảo chất
lượng yêu cầu.
Ngoài ra, còn có thể do khâu quản lý hợp đồng trong quản lý chất lượng
và tiến độ, không có cơ chế giám sát chặt chẽ của đội ngũ quản lý hợp
đồng của chủ đầu tư.
Trở lại với gói thầu cung cấp ống gang dẻo cho dự án nước sạch Sông Đà
giai đoạn 2 như dư luận phản ánh có 21 nhà thầu mua hồ sơ mời thầu,
trong khi chỉ có 4 nhà thầu nộp hồ sơ, trong đó có 3 nhà thầu Trung
Quốc, 2 trong số 3 nhà thầu Trung Quốc bị loại tại bước đánh giá tính
hợp lệ của HSDT. Nhìn qua các thông tin này chúng ta có thể nhận thấy
mặc dù nhiều nhà thầu mua hồ sơ mời thầu nhưng có thể sau khi mua HSMT,
các nhà thầu thấy không thể đáp ứng được các yêu cầu của HSMT, phải
chăng các yêu cầu của HSMT đã đưa vào yêu cầu kỹ thuật là đặc thù hoặc
tạo lợi thế cho một số nhà thầu, dẫn đến có nhiều nhà thầu quan tâm
nhưng không nộp hồ sơ do không đáp ứng?
Bên cạnh đó, việc 2 trong số 3 nhà thầu Trung Quốc bị loại bởi lý do
HSDT không đảm bảo tính hợp lệ, điều này cũng làm dư luận quan tâm phải
chăng có sự "bắt tay" giữa các nhà thầu Trung Quốc với nhau cố ý vi phạm
về tính hợp lệ của hồ sơ để nhà thầu Trung Quốc là Công ty TNHH ống
gang dẻo Xinxing trúng thầu?
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét